'Discover Panama' met Jorge Castillo Guerra: “Jongeren zullen zich welkom voelen in Panama”

op 22-05-2018 door Redactie

Artikelen > “Jongeren zullen zich welkom voelen in Panama”

“Openheid”, dat is wat de Panamese cultuur al eeuwenlang kenmerkt. Dat zegt Jorge Castillo Guerra, universitair docent aan de Faculteit Filosofie, Theologie en Religiestudies van de Radboud Universiteit van Nijmegen en zelf afkomstig uit Panama. “Panama is een van de eerste landen van het Amerikaanse continent waar de Kerk voet aan de grond zette. Van daaruit werd het geloof verder verspreid.” Dit heeft volgens hem alles te maken met de centrale ligging van het land. Voordat het bekende Panamakanaal werd aangelegd, was Panama een belangrijk doorvoerland tussen Noord en Zuid Amerika. En nog steeds staan Panamezen bekend om hun handelsgeest en hun vermogen om te leren van andere landen en culturen. Jorge: “Panamezen zijn open en nieuwsgierig. Het zit in hun mentaliteit om buitenlanders gastvrij te ontvangen en hen verder te helpen.”

“Caraïbische vrolijkheid”

Panama heeft een ‘Caraïbische vrolijkheid’, vertelt Jorge. “De cultuur is extravert. Dat zie je niet bij alle buurlanden op het vaste land. De bevolking is in de loop der jaren wel diverser geworden. Toen het Panamakanaal gebouwd werd, vestigden zich in Panama in korte tijd veel mensen uit verschillende Europese en Aziatische landen. Ook nakomelingen van Afrikaanse slaven bleven er wonen. Ook uit Nederland kwamen immigranten. Een aantal jaar geleden heb ik een schatting gemaakt. Ik denk dat er nu ongeveer 600 Nederlanders in Panama wonen.”

Panamese kerk heeft een sterk imago

Het land laat ook grote verschillen zien. Er is een tegenstelling tussen de kosmopolitische Panamezen in de hoofdstad en de arme inheemse bevolking, die grotendeels uit Indianen bestaat. Jorge: “Met name de indianen worden helaas niet serieus genomen. Ze worden als ‘folklore’ weggezet, terwijl 90% van hen onder armoedegrens leeft. Hier zie je dan ook de rol van de katholieke kerk. Vanuit de Panamese kerk is er wel aandacht voor deze mensen. En niet alleen in de vorm van concrete projecten. Ook op politiek niveau is het de Kerk die een vuist kan maken en opkomt voor de kwetsbaren in de samenleving. Bekend is het voorbeeld van een kopermijn die de Panamese regering al sinds de jaren zeventig wil bouwen in het gebied van een Indianenstam. De bouw van deze mijn zou een grote ecologische ramp betekenen voor de inheemse bevolking. De kerk nam het voor de Indianen op en de bouw kan tot nu toe nog steeds worden afgewend. De kerk in Panama toont een duidelijk politiek leiderschap en maakt regelmatig een vuist naar corruptie. Dat maakt onder andere dat de zij nog altijd van grote rol van betekenis heeft in dit land. De kerk heeft een sterk imago.”

Politiek en geloof gaan prima samen in Panama

Panamezen kunnen erg goed ‘mengen’, zoals Jorge dat noemt. Zonder moeite kunnen zij schakelen tussen politieke en religieuze onderwerpen. Waar we in Nederland gemakkelijk verzuilen in progressief en conservatief denken, is de Panamees in staat om elementen uit verschillende stromingen te combineren. “Zo was ik een maand geleden in Panama City bij een voorbereidingsdag voor de Wereldjongerendagen. In een preek tijdens de viering in een stadion moedigde de aartsbisschop de aanwezige jongeren aan goed te leven volgens het Evangelie, maar meteen mét de politieke lading om Panama van corruptie te bevrijden.”

Jorge: “Het hoort bij het katholieke leven in Panama om actief op te komen tegen onrechtvaardigheid. Maar als je de kerk verder bekijkt, zie je bij dezelfde mensen ook behoudende elementen van geloof. Bijvoorbeeld de contemplatie in de liturgie en het bidden van de rozenkrans. In Nederland mengen politiek en kerk veel minder. Mensen kunnen heel kritisch zijn in de politiek en tegelijk deelnemen aan een processie.” Of wij daar in Nederland iets van kunnen opsteken? Jorge denkt van wel. Panamezen gaan meer ontspannen met elkaar om, terwijl zij de inhoud niet relativeren of hun tradities laten varen.

Panamese jongeren

De kerk speelt een belangrijke rol in het leven van jongeren in Panama. “Ja, de betrokkenheid van jongeren in de kerk is heel hoog. Met muziek en zang participeren zij actief in de liturgie. Ook zijn er veel jongerengroepen waarmee zij kerkelijk en maatschappelijk zichtbaar zijn. Hier zie je ook de invloed van elementen uit de charismatische in Panama. De Heilige Geest speelt een belangrijke rol. Het is niet raar om spontaan te bidden bijvoorbeeld. Door de charismatische invloed zijn de vieringen levendig en dat is aantrekkelijk voor jongeren. Ik hoop dat Nederlandse jongeren het spontane enthousiasme van Panamese jongeren zullen proeven en mee terug nemen naar Nederland.”

Jorge volgt de voorbereidingen op de Wereldjongerendagen met belangstelling. In Panama ziet hij dat jongeren cursussen en trainingen volgen, draaiboeken schrijven en zich toegewijd inzetten om de pelgrims te verwelkomen in de parochies. “De Nederlandse Jongeren zullen zich welkom voelen in Panama.”

'Discover Panama'

Met de titel 'Discover Panama' verschijnen er de komende tijd meer interviews over Panama. Zo kun je meer van het land en de cultuur te weten komen. Binnenkort volgt ook een interview met de Panamese ambassade. De 'sfeer van Panama proeven' kan ook tijdens de informatiebijeenkomst op vrijdag 25 mei in 's-Hertogenbosch. Kom jij ook?